Resultaten Waisda? gepresenteerd op WebScience conferentie

In januari berichtten we op dit blog over de uitkomsten van de evaluatie van Waisda?. In de tussentijd is er weer een hoop werk verricht, en de resultaten van dit onderzoek zijn verwerkt in twee papers die afgelopen april door Beeld en Geluid en de Vrije Universiteit Amsterdam gepresenteerd zijn op de WebScience conferentie in Raleigh. Deze twee papers zullen hier kort worden besproken.

Waisda? als onderdeel van tagginginitiatieven in het erfgoeddomein

Binnen de erfgoedsector zijn de laatste jaren verschillende taggingprojecten opgezet. Deze projecten maken deel uit van een bredere trend in de erfgoedsector, waarbij het publiek steeds meer een deel uitmaakt van de online activiteiten van musea, bibliotheken en archieven. Niet alleen hebben mensen via het internet meer toegang tot erfgoedcollecties dan ooit tevoren, het publiek kan vanwege het toenemend ‘sociale’ karakter van het internet deze collecties op hun eigen manier vormgeven, onder andere door het toevoegen van tags (trefwoorden) aan erfgoedobjecten.

Taggingprojecten maken het mogelijk voor het publiek om invloed uit te oefenen op de  beschrijvingen van erfgoedinstellingen, aangezien de tags opgenomen kunnen worden in de officiële metadata in  catalogi. Daarnaast kunnen tags gebruik worden voor het beter doorzoekbaar en vindbaar maken van online cultureel erfgoed (zie bijvoorbeeld de online catalogus van het PowerHouse Museum in Sydney). Dit betekent een breuk met de traditionele rol van erfgoedinstellingen als ‘poortwachters’, die de professionele beschrijving van het erfgoed bewaken. Hoewel veel instellingen nog niet bereid zijn om het publiek invloed uit te laten oefenen op bestaande praktijken, zijn er zoals gezegd al verschillende taggingprojecten uitgevoerd door erfgoedinstellingen. Hierbij zijn vier motivaties te onderscheiden:

1. Het overbruggen van de ‘semantic gap’ tussen de terminologie die professionals gebruiken (veelal gebaseerd op vastgestelde woordenlijsten) en de zoektermen die het algemene publiek gebruikt.
2. Het verrijken van collecties en cultureel erfgoed met feitelijke en contextualiserende informatie.
3. De band tussen het publiek en de erfgoedinstelling versterken.
4. Het gebruiken van tags in het toekomstige werkproces.

In het paper ‘Emerging Practices in the Cultural Heritage Domain – Social Tagging of Audiovisual Heritage‘ van Johan Oomen et al. worden deze vier punten uitgebreid besproken. Daarnaast staan de belangrijkste uitkomsten van de evaluatie van Waisda? in het paper.

Het integreren van tags met professionele annotaties   

In het andere paper is gekeken naar de kwaliteit van de tags die door Waisda? spelers zijn toegevoegd, en worden eerste conclusies gegeven over hoe de tags kunnen worden geïntegreerd in de professionele catalogus van Beeld en Geluid.

Ten eerste is er onderzoek gedaan naar de semantiek van de tags. Het voordeel van de Waisda? tags is dat het trefwoorden zijn die vrij ingevuld kunnen worden. Spelers zijn dus niet verplicht alleen woorden te gebruiken die in een woordenboek of een andere vooraf vastgestelde lijst staan, wat er voor zorgt dat de ‘semantic gap’ beter kan worden overbrugd. Het nadeel is dat er veel ambiguïteit kan ontstaan. Bijvoorbeeld: de tag ‘bank’ kan zowel verwijzen naar een bank waarop je kunt zitten als naar een financiële instelling. Daarnaast gebruiken spelers meervoud- en enkelvoudvormen van bepaalde begrippen (‘koe’ en ‘koeien’), en verschillende werkwoordvervoegingen (‘gefietst’ en ‘fietsen’). Naast de semantische analyse van de tags is er door een professioneel documentalist gekeken naar de bruikbaarheid van de tags. Ten slotte is onderzocht welk gedeelte van de tags betrekking heeft op het auditieve en het visuele onderdeel van de programma’s door ze te vergelijken met de ondertitelingsinformatie.

De uitkomsten van dit onderzoek staat in het paper van Riste Gligorov et al.: ‘Towards Integration of End User Tags with Professional Annotations‘.